Analyse en onderzoek

Hoe kan de amateurkunstsector anticiperen op veranderingen in de samenleving? Kunstloc Brabant verricht zelf, of maakt gebruik van bestaande onderzoeken en brengt advies. In 2016 rondde &Concept het behoefteonderzoek koorzang, theater en dans af. Daarnaast loopt er op het moment het onderzoek over de 10 randvoorwaarden voor een toekomstbestendige organisatie in de amateurkunst. Er is een pilot gestart in de gemeenten Veghel, Moerdijk en Breda. Lees verder voor de resultaten en meer informatie. 

Behoefteonderzoek koorzang, theater en dans  

In april 2016 is het onderzoek van &Concept gepresenteerd aan de koepels voor dans, theater en koorzang. In opdracht van Kunstloc Brabant (toen nog Kunstbalie)ging het onderzoeksbureau aan de slag met het huidige adressenbestand van de koepels en deden zij een behoefteonderzoek bij de organisaties, verenigingen en clubs uit dit bestand. 

Door het bekijken van honderden verschillende websites, kreeg &Concept direct een aangescherpt beeld van het veld. Denk daarbij aan trends zoals het steeds belangrijker worden van het show-element bij koorzang, kinderkoren die verdwijnen, veel theatervoorstellingen in de openlucht en het dansrepertoire dat vernieuwd, zoals meer urban en hiphop. Het onderzoek eindigde met enkele aanbevelingen op het gebied van binding, slagkracht en onderhoud adresbestanden. Deze aanbevelingen zijn relevant voor de koepels, maar ook voor de provincie en Kunstloc Brabant.

Lees hier de conclusies uit het onderzoek. 

Bouwen of bewegen? 

Hoe kan de amateurkunstsector anticiperen op veranderingen in de samenleving? Op zoek naar randvoorwaarden voor de veerkracht van amateurkunstorganisaties en de start van een vitaliteitsmonitor in Noord-Brabant.

Er komt veel op de amateurkunstsector af. De sector moet zich versterken en vernieuwen, beter inspelen op veranderende wensen en behoeften van de beoefenaars en meer maatwerk leveren. Kunstloc Brabant heeft de provinciale opdracht om bij te dragen aan een vitale amateurkunstsector. Maar wat verstaan we onder een vitale sector, wanneer voldoet de sector hieraan en hoe staan de zaken er in Brabant voor? Samen met Pyrrhula Research Consultants deed Kunstloc Brabant (toen nog Kunstbalie) hier onderzoek naar. Er werd gesproken met vertegenwoordigers van verenigingen, koepels, festivals en projectorganisaties in de Brabantse amateurkunst. Verder is er onderzoeksliteratuur geraadpleegd, ook van buiten de kunstsector zoals de sport.

Bekijk hier de randvoorwaarden voor een toekomstbestendige organisatie. 

Wat verstaan we onder een vitale sector?

Vitaliteit is het vermogen van de georganiseerde amateurkunst om te kunnen reageren op veranderende wensen en behoeften van beoefenaars. Het gaat dus om de veerkracht dan wel toekomstbestendigheid van amateurkunstorganisaties.

Wanneer voldoet de sector hieraan?

We kunnen hiervoor bouwen op de Toekomstverkenning kunstbeoefening uit 2010 van Andries van den Broek van het SCP en de hierin gebruikte vijf “i’s” van Paul Schnabel. Deze i’s: individualisering, informalisering, intensivering, internationalisering en informatisering, staan voor vijf ontwikkelingstrends waar de maatschappij mee te maken heeft. Deze trends vormen de nieuwe randvoorwaarden waaronder kunst wordt beoefend. Vitale amateurkunstorganisaties reageren hierop, spelen hierop in, onderkennen de nieuwe wensen en behoeften van beoefenaars als gevolg van deze trends. Vitale amateurkunstorganisaties zijn responsief. Na het uitgebreide onderzoek zijn er 10 randvoorwaarden opgesteld voor een veerkachtige organisatie met bijbehorende vitaliteitsindicatoren. Deze randvoorwaarden zijn ingedeeld op drie grootheden: inhoud, interne en externe organisatie. Hiermee krijgen amateurkunstorganisaties zelf, maar ook ondersteunende instellingen en overheden, zicht op hoe wordt omgegaan met de veranderende wensen, behoeften en ontwikkelingen.

Randvoorwaarden interne organisatie:
  • Organisatiekracht: de organisatie is adequaat georganiseerd
  • Financiering: er zijn voldoende middelen uit een mix van bronnen
  • Faciliteiten: er zijn goede voorzieningen
  • Continuïteit: er is zekerheid over de toekomst
Randvoorwaarden inhoud:
  • Artistieke kwaliteitsontwikkeling: er is een kwalitatief goed artistiek aanbod
  • Kennis: er is kennis over aanbod en publieksbereik
  • Innovatie: er is de bereidheid om te veranderen, c.q. om in te spelen op veranderende wensen van de leden
Randvoorwaarden externe organisatie:
  • Netwerkvorming en samenwerking: de organisatie werkt actief samen in een netwerk
  • Zichtbaarheid: de organisatie wordt gezien en gewaardeerd
  • Diversiteit: er is onder leden voldoende verscheidenheid en er worden diverse publieksgroepen bereikt

Bekijk alle bijbehorende indicatoren per randvoorwaarde in de checklist.

Lees meer
Lees minder

Hoe staan de zaken in Brabant ervoor?

Uit het vitaliteitsonderzoek bleek dat de traditionelere partijen (zoals die uit de wereld van dans, beeldende kunst, fotografie, theater en muziek) vooral de trend naar intensivering herkenden, het meer doen in minder tijd met een grotere focus op beleving. Voordat ze toekomen aan het ontwikkelen en aanbieden van een vernieuwend aanbod (b.v. kortlopende projecten) wilden men de basis op orde brengen: meer investeren in organisatiekracht, financiën, zichtbaarheid en het samenwerken. Kortom: de klassieke organisaties willen eerst bouwen en dan bewegen. Bij de aanbieders van nieuwere vormen van amateurkunst, zoals een jongerenfestival, een hiphopplatform, wijkfestivals en community art-projecten, was dat andersom. Het accent ligt hier op het ontwikkelen van zoveel mogelijk initiatieven voor veelal jonge doelgroepen en op het bedenken en organiseren hiervan. Later kijken ze wel naar voorwaarden als financiering, accommodatie en continuïteit. De nieuwe amateurkunstorganisatie willen dus vooral eerst bewegen en dan bouwen.

Pilot gestart in Veghel, Moerdijk en Breda

Om meer te kunnen zeggen over de vitaliteit van amateurkunstorganisaties in Noord-Brabant, startte in drie gemeenten de eerste pilot om met de checklist randvoorwaarden de vitaliteit van amateurkunstorganisaties ook systematisch te monitoren. De focus van de monitor ligt op het verkennen van kansen en mogelijkheden voor de Brabantse amateurkunst. De uitkomsten van de monitor kunnen worden gebruikt om nieuw beleid te maken voor gemeenten of provincie. 

En wat doe jij om jouw organisatie toekomstbestendig te maken? Ben je een bouwer of beweger? Laat ons weten wat de kansen en voordelen zijn van jouw werkwijze. 

Warner Werkhoven

Warner Werkhoven

Senior Adviseur Kunstbeoefening

sector overzicht, analyse, urban/jongeren, co-creatie, conceptontwikkeling, expertise ontwikkeling

Evelien Wouters

Evelien Nelemans-Wouters

Senior Adviseur Kunstbeoefening

subsidieregelingen, financiering, projectmanagement, dans, theater