Veldverkenning Kunst op School

Hebben scholen behoefte aan professionele kunstwerken op school of een tijdelijke expositie in de directe omgeving?En hoe verhoudt zich dit tot een museumbezoek? Is er behoefte aan een kunstuitleen voor het onderwijs? Wat zou de waarde hiervan kunnen zijn?

In dit artikel worden de belangrijkste resultaten gepresenteerd die voortkomen uit tien diepte-interviews over dit onderwerp. De interviews zijn afgenomen in de periode oktober tot en met december 2016 door consulenten van Kunstbalie en een medewerker van het Stedelijk Museum 's Hertogenbosch.

Achtergrond

De provinciale rol die Kunstbalie sinds 1989 speelde, het compleet verzorgen van kunstmenu’s/KunstSelect, wordt momenteel afgebouwd. Het aanbod beeldende kunst (incl. fotografie/film/mediakunst) vond in het verleden vooral plaats in de vorm van kunst op school, reizende tentoonstellingen of museumbezoek, inclusief educatie. In deze afbouwfase staat de zoektocht naar nieuwe werkwijzen centraal, waarbij de vraag van scholen het uitgangspunt is.

Wie werden geïnterviewd?

intervieuw 2.png

4 intermediairs (marktplaatshouders)

intervieuw.png

  • 4 leerkrachten primair onderwijs: 1 vakleerkracht/icc'er, 1 groepsleerkracht
  • 2 docenten voorgezet onderwijs: beeldend

brabant.png

Spreiding: Dongen, Oosterhout, Breda, Waalwijk, Bladel, Cuijk, Vught, Etten-Leur

Waar ligt de voorkeur?

Uiteenlopende vormen van kunsteducatie hebben de voorkeur, mits samen met andere vorm(en) aangeboden.

voorkeur educatie.png

plant

 

Museumbezoek of expositie in de buurt van de school (vervoer = voorwaarde)
Kunstwerk in de klas / expositie op school

Kunstwerk op het digibord

Wat is de waarde van een kunstwerk op school?

Intermediairs:

  • Om kritisch denken en nauwkeurig waarnemen te vergroten
  • Als aanzet om te fantaseren en te verbeelden
  • Als middel om een betekenisvol gesprek te hebben 

Leerkrachten PO:

  • Verruiming van kader/gezichtsveld, in aanraking komen met iets nieuws
  • Bewust worden van iets, omdat ze daar zelf over moeten nadenken
  • Zonder oordeel luisteren naar elkaar, dat iets niet altijd alleen goed of fout hoeft te zijn

Docenten beeldend VO:

  • De fantasie en verbeelding stimuleren
  • Om het blikveld van leerlingen te vergroten

 

Willen leerkrachten/docenten die weinig affiniteit met kunst hebben een kunstwerk in de klas?

Oog

 

90% van de respondenten antwoordde: Ja, mits…

  • het niet opgelegd wordt;
  • het aansluit bij een schoolthema/vak;
  • aangetoond wordt hoe het bijdraagt aan de ontwikkeling van kinderen;
  • de educatie van hoge kwaliteit is;
  • het weinig organisatie en voorbereiding vraagt.

En wat mag het kosten?

Geld

Aanbevelingen 'kunstuitleen voor scholen'

kunstuitleen voor scholen

Twee of meer keer werd genoemd:

  • betrek intermediairs/icc’ers en kunstenaars bij de ontwikkeling;
  • laat zien dat kunstwerken belangrijk zijn als ondersteuning van de lessen, doordat het de betrokkenheid bij een onderwerp vergroot;
  • bied de mogelijkheid om kunstwerken te kiezen die aansluiten bij een thema;
  • bied ook de mogelijkheid om kunstwerken ‘in het echt’  te zien en te kiezen;
  • betrek leerlingen erbij als onderdeel van de educatie (kunstcommissie van leerlingen?);
  • zorg voor kunstwerken die geschikt zijn voor in een school of specifiek gemaakt zijn voor een school;
  • ruimtelijk werk heeft een voorkeur (“Er is al zoveel 2dim. werk dat hier hangt”);
  • zorg dat scholen ‘ontzorgd’ worden, maar zet in op deskundigheidsbevordering van leerkrachten;
  • werk samen met intermediairs bij de organisatie, zoals roulatie tussen scholen (lokaal);
  • bied de mogelijkheid om een kunstwerk 3 tot 8 weken te lenen;
  • zet in op profilering van de school (‘schoolbrede’ projecten, publiciteit, filmpjes, exposities etc.).
"
Je brengt iets fysieks de klas in, het komt zo dichter bij de kinderen
"
Quote

 

quote

 

quote

 

Conclusies willen we het niet noemen, maar...

In grote lijnen was er weinig verschil in antwoorden op de belangrijkste vragen uit de inleiding. Hieronder volgen enkele interpretaties:

  • Er is behoefte aan professionele (museale) kunst op school, in de vorm van een kunstuitleen. Belangrijk is dat het onderdeel is van een ‘totaalproject’, dus meer dan alleen een kunstwerk met enkele vragen erbij.
  • Museumbezoek heeft de voorkeur als optimale kunstbeleving, maar een kunstwerk op school heeft als voordeel dat het langdurig in de klas aanwezig is en minder investering in tijd en vervoer vraagt.
  • De fysieke ervaring heeft de voorkeur boven een digitale afbeelding op het digibord, maar het digibord heeft een aantal praktische voordelen t.o.v. een fysiek kunstwerk.
  • De geïnterviewde professionals benoemen kijken naar kunst als heel waardevol voor de ontwikkeling van leerlingen. Ze geven wel aan dat leraren met weinig affiniteit voor kunst zich hier niet bewust van zijn. De icc’er of kunstvakdocent kan – als vertrouwenspersoon -  een sleutelrol spelen in het enthousiasmeren van zijn of haar collega’s. 

Colofon
Interviews: Roy van Weverwijk & Esther Leenders van Kunstbalie en Corine Brekveld (Stedelijk Museum ’s Hertogenbosch)
Samenstelling: Esther Leenders
Met dank aan: Joke Backx, Aafke De Bruijn, Olivier de Jong, Inez Swinkels, Dian Langenhuijzen, Henri Elbers, Hanne Poos, Annemiek Tekstra

Esther Leenders

Esther Leenders

Consulent Kunsteducatie; Specialisatie Beeldende Kunst